Son günlerde üniversitede arkadaşlar arasında derslerden kalan boş vakitlerimizde vakit geçirmek için oynadığımız eğlenceli bir oyun olan Türk Damasını bu yazımda tanıtmak istiyorum.

Araştırmama göre bu oyunumuz hakkında yazılmış çok kaynağımız yok.Biz Türk Damasının kurallarını kulaktan dolma duyumlarla, aramızda sürekli ve yoğun olarak tartışırken, öte yandan bize ait olmayan bir oyunu piyasada rahatlıkla bulunabilen bir çok kitaptan ya da internetten öğrenebiliyoruz.Oyunumuzu kulaktan duyma öğrenip oynamak aslına bakılırsa gerçekten çok vahim bir durum.

İşte güzel oyunumuz Türk Damasının kuralları.

DAMA NEDİR?
Bir tahta üzerine çizilmiş sekiz eşit kolonun sekiz eşit sütuna bölünmesiyle 64 kareden meydana gelen şekil üzerinde oynanılan bir oyundur. Karşılıklı iki kişi ile oynanır. Her oyuncuda onaltışar taş olmak üzere otuziki taşla oynanır.

Bütün taşların hedefi 8. nci son sütuna çıkıp dama demektir. Bu sütuna ulaşan taşlara dama taşı denir. Damaya çıkmamış taşlar, yoz taşlar (Piyon) olarak isimlendirilir. Damaya çıkan taş yoz taşlardan farklı olarak sağa sola, ileriye, geriye hareket edebilecekleri gibi birkaç kare birden atlamak sureti ile «L» ler çizerek gezinebilir. Ancak bu hareketi yapabilmesi için her «L» çizişte bir veya birkaç taş alması gereklidir. İleriye ve geriye taş alarak hareket eden dama, aynı sütun üzerinde, ileriye taş almışsa geri, veya geriye taş almışsa ileriye ters dönüş yapamaz.

Oyuncuların oyun sırası birer hamleden ibarettir. Dama oyununda gaye karşı tarafın taşlarını tüketip, oyunu kazanmaktır. Ustalık dereceleri eşit olan damacıların oyunlarında bir dama taşı 5 yoz taşa bedeldir. Damaya çıkabilmek için 5 taşı feda etmekten ya da karşı tarafın damasını kesmek için 5 taşı feda etmekten çekinmemek gerekir. Oyun bitiminde her iki tarafın birer taşı kalırsa oyun berabere biter, taşlardan biri dama olsa bile durum değişmez. Zira oyuna devam edilmesi halinde sonuç sonsuzdur. Damanın oynanış tarzında aşağıdaki kurallara mutlak şekilde uymak mecburiyeti vardır.

KURALLAR?
1. Her iki oyuncuda gerek kendisinin bastığı (Taşını istediği), gerekse rakibinin bilerek verdiği taşların hepsini ilk hamlede almak mecburiyetindedir. Bu mecburiyet olmasaydı, oyun kurma imkanı bulunmazdı.

2. Eğer bir oyuncu iki taraflı taş almak durumunda kalırsa ve alınacak taşların adetleri eşitse istediği taraftan almakta serbesttir. Ancak bir taraftan daha az ve diğer taraftan daha çok taş almak imkanı mevcutsa, o zaman çok olan taşları almak mecburiyetindedir. Az olan tarafta rakibin daması bulunsa bile yine çok taraftaki taşları almak mecburiyetindedir. Ayrı ayrı taşlarla birkaç yerden taş almak mecburiyeti bulunsa bile en fazla rakip taşın bulunduğu yerdeki taşları toplamak zorunluluğundadır. Damaya çıkmış bir taş için dahi bu mecburiyet kesindir.

3. Bir oyuncu yerinden kaldırdığı taşı oynamak mecburiyetindedir. Asla geriye dönmek hamleden vazgeçmek ve taşı eski yerine getirme imkanı yoktur.

4. Taş basmalarda (taş istemelerde) rakip mutlaka ikaz edilmelidir.

5. Damaya giden bir taş 7. nci sütuna geldiği an, rakibe “bir eksik” (yani damaya çıkmaya bir sütun kaldı) diye ikaz edilir. Taş Dama olduğunda rakip oyuncu “dama ” diyerek uyarılır.

Yukarıdaki bilgiler Ali Erdoğan Örnek ‘in DAMA (1974) adlı kitabından alınmıştır.